Γιατί αναβάλλουμε αυτά που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε;

Έχεις πιάσει ποτέ τον εαυτό σου να θέλει πραγματικά να κάνει κάτι, όπως να πάει στο γυμναστήριο, να ξεκινήσει ένα βιβλίο, να διαβάσει για μια εξέταση ή να ασχοληθεί με κάτι που του αρέσει και τελικά να το αναβάλλει; Ίσως να πεις «θα το κάνω αργότερα» και, χωρίς να το καταλάβεις, η μέρα να έχει τελειώσει.

Γιατί συμβαίνει άραγε αυτό;

Τι είναι η αναβλητικότητα;

Η αναβλητικότητα αναφέρεται στην εκούσια αναβολή μιας πράξης, παρόλο που γνωρίζουμε ότι η καθυστέρηση πιθανότατα θα έχει αρνητικές συνέπειες. Για παράδειγμα, ένας φοιτητής μπορεί να έχει αρκετό χρόνο για να διαβάσει για μια εξέταση, αλλά να επιλέγει επανειλημμένα να το αφήσει για την τελευταία στιγμή.

Είναι σημαντικό, όμως, να ξεχωρίσουμε την αναβλητικότητα από την αμέλεια ή την «τεμπελιά». Η αναβλητικότητα συχνά δεν έχει να κάνει με το ότι δεν θέλουμε να κάνουμε κάτι. Αντίθετα, μπορεί να αποτελεί έναν τρόπο με τον οποίο προσπαθούμε να διαχειριστούμε δυσάρεστα συναισθήματα.

Τι κρύβεται πίσω από την αναβλητικότητα;

Πολλές φορές, πίσω από την αναβλητικότητα βρίσκονται συναισθήματα όπως το άγχος, ο φόβος της αποτυχίας, η αμφιβολία για τον εαυτό μας ή ακόμη και ο φόβος ότι δεν θα ανταποκριθούμε στις προσδοκίες που έχουμε από τον εαυτό μας. Μπορεί, επίσης, να κρύβεται από πίσω η τελειομανία.

Ας επιστρέψουμε στο παράδειγμα του φοιτητή. Μπορεί να μην αποφεύγει το διάβασμα επειδή «δεν έχει όρεξη». Ίσως, κάθε φορά που σκέφτεται ότι πρέπει να ξεκινήσει, να ενεργοποιούνται σκέψεις όπως:

• «Κι αν δεν τα καταφέρω;»
• «Δεν θα προλάβω να τα μάθω όλα.»
• «Πρέπει να τα κάνω τέλεια.»

Έτσι, η αναβολή προσφέρει μια προσωρινή ανακούφιση. Για λίγο, το άγχος μειώνεται, επειδή το άτομο απομακρύνεται από αυτό που το δυσκολεύει. Το πρόβλημα είναι ότι η ανακούφιση αυτή είναι προσωρινή. Όσο περνά ο χρόνος, η υποχρέωση παραμένει και συχνά συνοδεύεται πλέον από περισσότερο άγχος, ενοχές και πίεση.

Και το ίδιο μπορεί να συμβεί ακόμη και με πράγματα που πραγματικά θέλουμε να κάνουμε.

Μπορεί να θέλουμε να γυμναστούμε, να ξεκινήσουμε ένα χόμπι, να φροντίσουμε περισσότερο τον εαυτό μας ή να κάνουμε μια αλλαγή στη ζωή μας. Κι όμως, να συνεχίζουμε να το αναβάλλουμε.

Γιατί;

Γιατί το «θέλω» δεν σημαίνει πάντα ότι το «τώρα» είναι εύκολο.

Μπορεί να υπάρχει κούραση, άγχος, τελειοθηρία, φόβος ότι δεν θα τα καταφέρουμε ή η σκέψη ότι «θα ξεκινήσω όταν θα έχω περισσότερο χρόνο». Συχνά περιμένουμε να νιώσουμε πρώτα έτοιμοι για να δράσουμε.

Στην πραγματικότητα, όμως, πολλές φορές η δράση προηγείται του κινήτρου και όχι το αντίστροφο.

Μια μικρή τεχνική που μπορεί να βοηθήσει

Όταν παρατηρείς ότι αναβάλλεις κάτι, αντί να ρωτήσεις τον εαυτό σου «Γιατί δεν μπορώ να το κάνω;», δοκίμασε να αναρωτηθείς:

«Τι είναι αυτό που νιώθω αυτή τη στιγμή και προσπαθώ να αποφύγω;»

Μπορεί να είναι άγχος, βαρεμάρα, φόβος αποτυχίας, τελειοθηρία ή απλώς η δυσκολία του να ξεκινήσεις.

Ο στόχος δεν είναι να εξαφανίσουμε κάθε δυσάρεστο συναίσθημα πριν δράσουμε. Είναι να μάθουμε ότι μπορούμε να δράσουμε ακόμη και όταν το άγχος, η αμφιβολία ή η έλλειψη διάθεσης είναι παρόντα.

Και ίσως το πρώτο βήμα για να την αντιμετωπίσουμε δεν είναι να πιέσουμε περισσότερο τον εαυτό μας, αλλά να καταλάβουμε τι ακριβώς προσπαθούμε να αποφύγουμε όταν αναβάλλουμε.